*Câu 1. (2.0 điểm) Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ Than đạo học*

Bài thơ _Than đạo học_ của Tú Xương là bức biếm họa sắc nét về sự suy tàn của Nho học đầu thế kỷ XX. Về nội dung, tác giả đã ghi lại một cách chân thực và chua chát cảnh đạo học rệu rã: người học chán nản "Mười người đi học, chín người thôi", người dạy, người buôn sách cũng ế ẩm, bơ phờ. Sĩ khí của kẻ sĩ ngày xưa nay chỉ còn là sự rụt rè, sợ sệt và thực dụng "liều lĩnh đấm ăn xôi". Hai câu kết với giọng tự trào "làng tôi" - tức làng Nho - cho thấy nỗi xót xa, bất lực của chính tác giả trước thời cuộc.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú Đường luật nhuần nhuyễn nhưng giọng điệu hoàn toàn trào phúng, bình dân. Đặc sắc nhất là việc sử dụng liên tiếp các từ láy tượng hình: _lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh_ đã vẽ nên những cử chỉ, dáng điệu rất đắt, vừa gợi hình vừa gợi thái độ mỉa mai. Nghệ thuật nói ngược, phóng đại ở câu đầu "đã chán rồi" kết hợp với ngôn ngữ nôm na, gần gũi đã làm cho lời thơ vừa hóm hỉnh vừa sâu cay, thể hiện rõ phong cách thơ Tú Xương.

*Câu 2. (4.0 điểm) Nghị luận về ý thức học tập của học sinh hiện nay*

Học tập là con đường quan trọng nhất để con người hoàn thiện bản thân và đóng góp cho xã hội. Đặc biệt trong thời đại tri thức, ý thức học tập của học sinh càng có vai trò quyết định.

Thực trạng hiện nay có nhiều điều đáng lo. Nếu như trong _Than đạo học_, Tú Xương than "Mười người đi học, chín người thôi" vì Nho học lỗi thời, thì ngày nay, học sinh có đủ điều kiện hơn nhưng một bộ phận lại chán học theo cách khác. Đó là biểu hiện của việc học đối phó, học vì điểm số, học lệch, học tủ; lười tư duy, phụ thuộc vào AI, điện thoại; ham chơi game, mạng xã hội, ngủ gật trong lớp. Nhiều bạn đến trường nhưng không có mục tiêu, coi việc học là gánh nặng của cha mẹ, thầy cô. Ngược lại, vẫn còn rất nhiều tấm gương học sinh tự giác, chủ động, sáng tạo, đạt thành tích cao trong các kỳ thi trong nước và quốc tế.

Nguyên nhân của tình trạng trên đến từ nhiều phía. Khách quan là do áp lực thành tích, chương trình còn nặng, phương pháp dạy học ở một số nơi còn khô khan, và sự cám dỗ quá lớn từ không gian mạng. Chủ quan quan trọng nhất vẫn là do bản thân học sinh thiếu động lực, thiếu kỹ năng quản lý thời gian và chưa hiểu ý nghĩa thực sự của việc học.

Hậu quả là rất nghiêm trọng. Ý thức kém sẽ dẫn đến hổng kiến thức, lệch lạc nhân cách, lãng phí thời gian vàng của tuổi trẻ và sau này khó thích ứng với thị trường lao động cạnh tranh.

Để khắc phục, cần sự chung tay. Nhà trường cần đổi mới phương pháp, dạy học gắn với thực tiễn, khơi gợi hứng thú. Gia đình cần quan tâm, định hướng chứ không chỉ ép buộc. Quan trọng nhất, mỗi học sinh phải tự xây dựng cho mình tinh thần tự học: xác định mục tiêu rõ ràng, học vì tri thức chứ không vì điểm số, rèn tính kỷ luật, biết sử dụng công nghệ một cách thông minh thay vì để công nghệ chi phối.

Bản thân em nhận thức rằng học tập là quyền lợi và nghĩa vụ. Em sẽ cố gắng rèn luyện ý thức tự giác, chủ động tìm tòi, cân bằng giữa học và chơi để không trở thành người "đi học" một cách chán nản như trong thơ Tú Xương, mà phải là người học tập tích cực, có trách nhiệm với tương lai của chính mình và đất nước.

*Câu 1. (2.0 điểm) Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ Than đạo học*

Bài thơ _Than đạo học_ của Tú Xương là bức biếm họa sắc nét về sự suy tàn của Nho học đầu thế kỷ XX. Về nội dung, tác giả đã ghi lại một cách chân thực và chua chát cảnh đạo học rệu rã: người học chán nản "Mười người đi học, chín người thôi", người dạy, người buôn sách cũng ế ẩm, bơ phờ. Sĩ khí của kẻ sĩ ngày xưa nay chỉ còn là sự rụt rè, sợ sệt và thực dụng "liều lĩnh đấm ăn xôi". Hai câu kết với giọng tự trào "làng tôi" - tức làng Nho - cho thấy nỗi xót xa, bất lực của chính tác giả trước thời cuộc.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú Đường luật nhuần nhuyễn nhưng giọng điệu hoàn toàn trào phúng, bình dân. Đặc sắc nhất là việc sử dụng liên tiếp các từ láy tượng hình: _lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh_ đã vẽ nên những cử chỉ, dáng điệu rất đắt, vừa gợi hình vừa gợi thái độ mỉa mai. Nghệ thuật nói ngược, phóng đại ở câu đầu "đã chán rồi" kết hợp với ngôn ngữ nôm na, gần gũi đã làm cho lời thơ vừa hóm hỉnh vừa sâu cay, thể hiện rõ phong cách thơ Tú Xương.

*Câu 2. (4.0 điểm) Nghị luận về ý thức học tập của học sinh hiện nay*

Học tập là con đường quan trọng nhất để con người hoàn thiện bản thân và đóng góp cho xã hội. Đặc biệt trong thời đại tri thức, ý thức học tập của học sinh càng có vai trò quyết định.

Thực trạng hiện nay có nhiều điều đáng lo. Nếu như trong _Than đạo học_, Tú Xương than "Mười người đi học, chín người thôi" vì Nho học lỗi thời, thì ngày nay, học sinh có đủ điều kiện hơn nhưng một bộ phận lại chán học theo cách khác. Đó là biểu hiện của việc học đối phó, học vì điểm số, học lệch, học tủ; lười tư duy, phụ thuộc vào AI, điện thoại; ham chơi game, mạng xã hội, ngủ gật trong lớp. Nhiều bạn đến trường nhưng không có mục tiêu, coi việc học là gánh nặng của cha mẹ, thầy cô. Ngược lại, vẫn còn rất nhiều tấm gương học sinh tự giác, chủ động, sáng tạo, đạt thành tích cao trong các kỳ thi trong nước và quốc tế.

Nguyên nhân của tình trạng trên đến từ nhiều phía. Khách quan là do áp lực thành tích, chương trình còn nặng, phương pháp dạy học ở một số nơi còn khô khan, và sự cám dỗ quá lớn từ không gian mạng. Chủ quan quan trọng nhất vẫn là do bản thân học sinh thiếu động lực, thiếu kỹ năng quản lý thời gian và chưa hiểu ý nghĩa thực sự của việc học.

Hậu quả là rất nghiêm trọng. Ý thức kém sẽ dẫn đến hổng kiến thức, lệch lạc nhân cách, lãng phí thời gian vàng của tuổi trẻ và sau này khó thích ứng với thị trường lao động cạnh tranh.

Để khắc phục, cần sự chung tay. Nhà trường cần đổi mới phương pháp, dạy học gắn với thực tiễn, khơi gợi hứng thú. Gia đình cần quan tâm, định hướng chứ không chỉ ép buộc. Quan trọng nhất, mỗi học sinh phải tự xây dựng cho mình tinh thần tự học: xác định mục tiêu rõ ràng, học vì tri thức chứ không vì điểm số, rèn tính kỷ luật, biết sử dụng công nghệ một cách thông minh thay vì để công nghệ chi phối.

Bản thân em nhận thức rằng học tập là quyền lợi và nghĩa vụ. Em sẽ cố gắng rèn luyện ý thức tự giác, chủ động tìm tòi, cân bằng giữa học và chơi để không trở thành người "đi học" một cách chán nản như trong thơ Tú Xương, mà phải là người học tập tích cực, có trách nhiệm với tương lai của chính mình và đất nước.

Bài *Than đạo học - Tú Xương*

*Câu 1. Thể thơ:*

Bài thơ viết theo thể *thất ngôn bát cú Đường luật*. 8 câu, mỗi câu 7 chữ, gieo vần bằng ở cuối câu 1,2,4,6,8 (rồi - thôi - ngồi - cáo - xôi - nhỉ - tôi).

*Câu 2. Đề tài:*

Đề tài về *giáo dục, thi cử Nho học thời thực dân nửa phong kiến*. Bài thuộc chùm thơ trào phúng, mượn chuyện trường thi, đạo học để châm biếm thời cuộc.

*Câu 3. Vì sao "Đạo học ngày nay đã chán rồi,"?*

Theo chú thích (1) từ 1900 Pháp bắt sửa chương trình thi cử, bớt chữ Hán tăng chữ Quốc ngữ. Nho học mất vị thế độc tôn, con đường khoa cử không còn là con đường tiến thân duy nhất.

Thực trạng tác giả thấy:

- Người học chán nản: "Mười người đi học, chín người thôi" - tỉ lệ bỏ học rất cao.

- Người dạy và người buôn sách cũng chán: "Cô hàng bán sách lim dim ngủ, Thầy khoá tư lương nhấp nhổm ngồi" - cảnh ảm đạm, ế ẩm, không còn ai thiết tha.

- Sĩ khí nho phong suy đồi: sĩ tử rụt rè như gà phải cáo, đi thi chỉ cốt "liều lĩnh đấm ăn xôi" cầu may.

=> Đạo Nho đã hết thời, đáng chán.

*Câu 4. Việc sử dụng từ láy:*

Tác giả dùng dày đặc từ láy gợi hình, gợi tả rất đắt:

- *lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh*: là từ láy tượng hình, tạo nên bức tranh biếm họa sinh động. Cô hàng thì buồn ngủ díp mắt, thầy đồ thì ngồi không yên, sĩ tử thì co ro sợ sệt.

- Tác dụng: Làm tăng tính châm biếm, trào phúng, vừa cụ thể hóa sự suy tàn, rệu rã của đạo học, vừa thể hiện thái độ ngao ngán, mỉa mai của tác giả. Nhịp thơ trở nên hóm hỉnh, chua chát.

*Câu 5. Nội dung:*

Bài thơ là lời than thở chua chát, mỉa mai về sự suy tàn của Nho học và cảnh trường thi nhốn nháo cuối thế kỉ XIX đầu XX.

- 6 câu đầu: Miêu tả thực trạng tan rã của nền giáo dục Nho học: người học bỏ, người dạy ế, kẻ bán sách ế, sĩ khí bạc nhược.

- 2 câu cuối: Lời tự trào của tác giả. "Tôi đâu dám mỉa làng tôi nhỉ" là nói ngược, thực chất là đang mỉa mai sâu cay. Dù bản thân là nhà Nho (làng tôi = làng Nho), ông vẫn phải thừa nhận đạo Nho đã hết thời, khoa bảng ở địa phương như Tiên chỉ, Thứ chỉ cũng chẳng ra gì.

=> Qua đó thể hiện tấm lòng yêu nước thầm kín, nỗi xót xa của một nhà Nho trước thời cuộc đổi thay và thái độ khinh bỉ những kẻ lợi dụng thi cử.

Câu 1. Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2. Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học. Câu 3. Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi. Câu 4. - Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh. - Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn. Câu 5. Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.