Lý thuyết Bài 3: Vai trò của Sử học SVIP

I. SỬ HỌC VỚI CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA, DI SẢN THIÊN NHIÊN

1. Mối quan hệ giữa Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá, di sản thiên nhiên

- Di sản văn hoá và di sản thiên nhiên chứa đựng nhiều giá trị quan trọng về lịch sử, văn hoá, kiến trúc, nghệ thuật và cảnh quan tự nhiên.

- Để nhận diện đúng và đầy đủ những giá trị của di sản, Sử học giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

- Với tư cách là một khoa học mang tính liên ngành, Sử học sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học để làm rõ nguồn gốc, quá trình hình thành, đặc điểm và ý nghĩa của di sản. => Giá trị lịch sử - văn hoá của di sản được xác định một cách khách quan, có cơ sở khoa học.

Hình 1. Di tích Đại nội Huế (Thừa Thiên Huế)

- Những kết quả nghiên cứu của Sử học là nền tảng quan trọng cho hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

- Các kết quả này giúp bảo đảm những yêu cầu cốt lõi như: Giữ gìn tính nguyên trạng, bảo vệ yếu tố gốc cấu thành di tích, bảo đảm tính xác thực, tính toàn vẹn và giá trị nổi bật của di sản.

=> Di sản được bảo tồn và khai thác hợp lí, phục vụ lợi ích chung và phát triển bền vững của xã hội.

2. Vai trò của công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá, di sản thiên nhiên

- Di sản văn hoá vật thể:

+ Rất đa dạng, bao gồm các công trình như thành quách, lăng tẩm, đình, đền, tháp, cung điện, nhà cổ,…

+ Được xây dựng từ nhiều loại vật liệu khác nhau nên dễ bị xuống cấp, hư hỏng do tác động của thời gian, môi trường tự nhiên và con người.

+ Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản có vai trò quan trọng trong việc hạn chế và khắc phục những tác động tiêu cực đó, góp phần gìn giữ lâu dài các giá trị lịch sử - văn hoá.

Hình 2. Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam)

- Di sản văn hoá phi vật thể:

+ Luôn hiện hữu nguy cơ mai một do sự thay đổi của đời sống xã hội.

+ Các hoạt động như sưu tầm, lưu giữ, phục dựng, truyền dạy và tổ chức trình diễn, công tác bảo tồn giúp các di sản phi vật thể được bảo vệ, duy trì và truyền lại cho các thế hệ sau.

Hình 3. Dân ca quan họ Bắc Ninh

- Di sản thiên nhiên: Việc bảo tồn và phát huy giá trị không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, duy trì đa dạng sinh học mà còn làm tăng giá trị khoa học và giáo dục của các di sản này.

Hình 4. Hang Sơn Đoòng tại Phong Nha - Kẻ Bàng nổi bật như một kỳ quan thiên nhiên giữa đại ngàn

- Ngoài ra, khi di sản được bảo tồn và khai thác hợp lí, chúng còn trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là ở các địa phương có nhiều di sản.

II. SỬ HỌC VỚI SỰ PHÁT TRIỂN DU LỊCH

- Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hoá hiện nay, du lịch ngày càng phát triển mạnh mẽ và trở thành ngành kinh tế quan trọng ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Trong quá trình đó, Sử học giữ vai trò không thể thiếu.

1. Vai trò của lịch sử và văn hoá đối với sự phát triển du lịch

- Lịch sử và văn hoá của mỗi dân tộc là kết quả của quá trình hình thành và phát triển lâu dài, chứa đựng những giá trị đặc sắc và độc đáo. => Những giá trị này trở thành nguồn tài nguyên quý báu cho hoạt động du lịch, đặc biệt là du lịch văn hoá.

- Nhờ khai thác các giá trị lịch sử - văn hoá, du lịch không chỉ đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu của du khách mà còn góp phần quảng bá bản sắc dân tộc, nâng cao hiểu biết và ý thức trân trọng di sản của cộng đồng.

Hình 5. Phố cổ Hội An và nhịp sống xưa cũ

2. Vai trò của du lịch đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử, di sản văn hoá

- Du lịch và công tác bảo tồn di sản có mối quan hệ gắn bó, tác động qua lại lẫn nhau. Sự phát triển của du lịch tạo động lực thúc đẩy việc bảo vệ và gìn giữ các di tích lịch sử, di sản văn hoá.

- Nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách khiến chính quyền và cộng đồng quan tâm hơn đến việc bảo tồn, tu bổ, phục dựng và phát huy giá trị của di tích, di sản. => Đây là cơ sở quan trọng để phát triển du lịch theo hướng bền vững.

- Một phần nguồn thu từ hoạt động du lịch được sử dụng để đầu tư trở lại cho công tác bảo tồn, tôn tạo, quản lí di tích lịch sử - văn hoá và di sản vật thể.

- Đồng thời, di sản văn hoá phi vật thể cũng được chú trọng sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng, truyền dạy và tổ chức trình diễn, góp phần giữ gìn và lan toả các giá trị truyền thống.

Hình 6. Thành Nhà Hồ được trùng tu (Thanh Hóa)