Câu 1:

Nghệ thuật của truyện ngắn Sao sáng lấp lánh đặc sắc bởi cách xây dựng tình huống độc đáo và lối kể chuyện tinh tế, giàu cảm xúc. Tác phẩm đã thành công khi sử dụng ngôi kể thứ nhất (người đồng đội), tạo sự chân thật, đáng tin cậy và giúp người đọc dễ dàng đồng cảm với tâm trạng của những người lính. Tình huống truyện được xây dựng bất ngờ, lật mở ý nghĩa theo hướng bi tráng: từ câu chuyện tình yêu lãng mạn (có thật) của Minh, bất ngờ chuyển thành sự thật xót xa (tình yêu chỉ là sự tưởng tượng). Chính sự sắp đặt này đã tạo nên kịch tính và khắc sâu vẻ đẹp của một người lính mồ côi đã tự tạo ra "điểm tựa tinh thần" cho mình. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng hình ảnh biểu tượng xuyên suốt là "sao sáng lấp lánh" để tôn vinh vẻ đẹp của niềm hy vọng và sự hi sinh thầm lặng. Ngôn ngữ truyện giản dị nhưng giàu chất thơ và cảm xúc, đặc biệt trong những đoạn miêu tả tâm trạng và sự hi sinh của Minh, tạo nên dư âm sâu lắng về tình đồng đội và lí tưởng cao đẹp

Câu 2:

Trong hành trình mưu sinh và chinh phục thử thách của mỗi người, bên cạnh sức mạnh vật chất và trí tuệ, con người còn cần một nguồn năng lượng vô hình nhưng vô cùng mạnh mẽ: điểm tựa tinh thần. Điểm tựa này, dù là một niềm tin, một ước mơ, một người thân yêu, hay một kỉ niệm, đóng vai trò như chiếc neo giữ vững tâm hồn ta trước giông bão cuộc đời. Việc nhận diện và vun đắp điểm tựa này là điều thiết yếu để ta duy trì sự bền bỉ và ý nghĩa sống. Bản chất của điểm tựa tinh thần là bất cứ yếu tố nào mang lại niềm an ủi, hy vọng, và động lực để con người vượt qua khó khăn, duy trì sự lạc quan và mục tiêu. Chẳng hạn như người lính Minh trong truyện Sao sáng lấp lánh, điểm tựa ấy là hình ảnh cô gái Hạnh, dù chỉ là tưởng tượng, nhưng lại là nguồn sống giúp anh can trường chiến đấu. Trước hết, điểm tựa tinh thần là nguồn động lực sống mạnh mẽ nhất. Khi con người đối diện với thất bại, bệnh tật, hay bi kịch, chính niềm tin và hy vọng được gửi gắm vào điểm tựa này sẽ giúp họ vực dậy, không bỏ cuộc. Một sinh viên miệt mài học tập vì lời hứa với cha mẹ, một vận động viên vượt qua chấn thương vì khao khát được trở lại sân đấu; tất cả đều được tiếp sức từ nguồn năng lượng nội tại ấy. Thứ hai, nó còn là bộ lọc giúp thanh lọc tâm hồn và xoa dịu nỗi đau. Trong những khoảnh khắc cô đơn hay tuyệt vọng, việc nhớ về một kỉ niệm đẹp, một lí tưởng cao cả, hay nghĩ về người mình thương yêu giúp giảm bớt căng thẳng, mang lại cảm giác bình yên và sự kiên nhẫn. Điểm tựa vững chắc cho phép ta nhìn nhận vấn đề theo hướng tích cực, từ đó duy trì sự cân bằng cảm xúc và sức khỏe tinh thần. Thứ ba, điểm tựa tinh thần giúp định hình giá trị và mục tiêu sống của mỗi cá nhân. Nó không chỉ là nơi ta nương náu mà còn là ngọn hải đăng soi sáng con đường ta đi, nhắc nhở ta về ý nghĩa của sự cố gắng. Những giá trị như lòng tự trọng, sự tử tế, hoặc mục tiêu phụng sự cộng đồng đều có thể trở thành điểm tựa vững chắc, hướng con người đến những hành động tích cực và nhân văn. Đặc biệt trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, điểm tựa này là yếu tố quyết định sự bền bỉ, giúp ta không bị cuốn theo những giá trị hời hợt hay tức thời. Để điểm tựa tinh thần phát huy ý nghĩa, ta cần biết cách nuôi dưỡng nó. Điều này đòi hỏi sự tự nhận thức về những giá trị quan trọng nhất đối với bản thân (như gia đình, lí tưởng, mục tiêu cá nhân) và sự kết nối thường xuyên với chúng. Bên cạnh đó, việc xây dựng một tinh thần lạc quan và lòng biết ơn cũng chính là cách tạo ra một điểm tựa vững chắc, bền vững nhất – đó là sự tin tưởng vào chính bản thân mình và vào những điều tốt đẹp đang hiện hữu. Tóm lại, điểm tựa tinh thần không chỉ là một khái niệm tâm lí mà là một nhu cầu thiết yếu đối với sự tồn tại khỏe mạnh của con người. Nó là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn, là chiếc la bàn dẫn đường trong đêm tối, và là nguồn sức mạnh vô tận giúp ta vượt qua mọi giới hạn. Bằng cách trân trọng và nuôi dưỡng những điểm tựa ấy, mỗi người chúng ta sẽ có thêm động lực để sống một đời sống trọn vẹn, mạnh mẽ và ý nghĩa hơn. Bài viết này đã được triển khai liên tục, không chia .

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản. * Đáp án: Văn bản thuộc thể loại truyện ngắn. Câu 2. Chỉ ra tác dụng của dấu ba chấm trong câu văn: "Đêm đó, khi cơn mưa rừng vừa tạnh, những người lính chúng tôi cứ nhìn những vì sao lấp lánh trên bầu trời... mà không ngủ được." * Đáp án: Dấu ba chấm (...) trong câu này có tác dụng: * Gợi sự kéo dài, ngắt quãng của dòng cảm xúc/suy nghĩ: Thể hiện sự trăn trở, suy tư, và thao thức của những người lính khi nhìn lên bầu trời sao, liên tưởng đến người yêu/người thân. * Tạo khoảng trống ý nghĩa: Mời gọi người đọc hình dung, cảm nhận sâu hơn về tâm trạng buồn vui lẫn lộn, niềm hi vọng, và nỗi nhớ mong thầm kín của nhân vật. Câu 3. Nhận xét về tình huống của truyện. * Đáp án: Tình huống truyện được xây dựng trên sự đối lập và bất ngờ, tập trung vào chuyện tình yêu và kỉ vật (tấm hình) của người lính tên Minh: * Tình huống mở đầu: Người lính mới (Minh) thản nhiên công khai tấm hình vợ chưa cưới, trái với thông lệ giấu giếm kỉ vật của những người lính khác khi ra trận (sự đối lập). Sau đó, câu chuyện tình yêu lãng mạn, giản dị của Minh được kể lại. * Tình huống cao trào (bi kịch): Cái chết của Minh. Minh nhờ đồng đội gửi lá thư cho "Hạnh", nhưng kèm theo lời nhắn đầy xót xa: "Chuyện đó em tưởng tượng đấy! Em chưa được cô gái nào yêu cả. Cũng tại em mồ côi cha mẹ nên không còn người thân nào hết...". * Ý nghĩa: Tình huống này bất ngờ lật ngược sự thật, biến câu chuyện tình yêu đẹp thành một giấc mơ lấp lánh mà Minh tự tạo ra để làm điểm tựa tinh thần, làm cho cái chết và sự hi sinh của anh trở nên xúc động và ý nghĩa hơn. Câu 4. Nhan đề của văn bản gợi cho em những suy nghĩ gì? * Đáp án: Nhan đề "Sao sáng lấp lánh" là một hình ảnh giàu ý nghĩa tượng trưng, gợi cho em những suy nghĩ: * Về vẻ đẹp của lí tưởng và tình yêu (tinh thần): Những vì sao là hình ảnh của bầu trời đêm, thường gợi sự lãng mạn, hi vọng, và sự vĩnh cửu. "Sao sáng lấp lánh" chính là điểm tựa tinh thần, là niềm tin, là ước mơ về tình yêu, và lí tưởng chiến đấu của người lính. * Về nhân vật Minh: Đôi mắt của cô gái tên Hạnh được miêu tả là "như vì sao lấp lánh". Vì vậy, nhan đề còn là biểu tượng cho kí ức và niềm hi vọng giản dị của Minh, giúp anh giữ vững tinh thần giữa chiến trường khốc liệt. * Về sự hi sinh và bi tráng: Sự lấp lánh của vì sao gợi vẻ đẹp thanh khiết nhưng cũng mong manh, làm nổi bật sự hi sinh thầm lặng nhưng cao đẹp của người lính, người đã giữ lại cho mình một niềm hi vọng/mơ ước đẹp đẽ trước lúc ra đi. Câu 5. Nhận xét về hình tượng người lính trong văn bản. * Đáp án: Hình tượng người lính trong văn bản được khắc họa với vẻ đẹp vừa hào hùng, dũng cảm vừa giàu tình cảm, lãng mạn, và bi tráng: * Dũng cảm, kiên cường: Họ là những trinh sát can trường, sẵn sàng chiến đấu và hi sinh cho Tổ quốc (chi tiết Minh hi sinh tại cảng Cửa Việt). * Giàu tình cảm, lãng mạn: Họ mang trong mình những tình cảm sâu sắc, những nỗi nhớ mong người thân, và những mơ ước lãng mạn về tình yêu (chi tiết họ thao thức nhìn sao và lắng nghe câu chuyện của Minh). * Tâm hồn trong sáng, tinh tế (nhân vật Minh): Minh đại diện cho vẻ đẹp bi tráng và tinh thần lạc quan đặc biệt. Việc anh "tưởng tượng" ra người yêu tên Hạnh chỉ để có một điểm tựa tinh thần, một "sao sáng" để nương tựa, cho thấy sự trong sáng, tinh tế và khao khát hạnh phúc, dù phải đối mặt với hoàn cảnh chiến tranh khắc nghiệt.

Câu 2: "Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi, mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ." Câu nói đầy chiêm nghiệm của đại văn hào Gabriel Garcia Marquez chứa đựng một triết lý nhân sinh sâu sắc: Tuổi tác không phải là thước đo của sự già nua, mà chính là sự lụi tàn của khát vọng. Con người đánh mất tuổi trẻ, đánh mất sức sống của mình ngay khi họ chấp nhận từ bỏ khát vọng. Ước mơ chính là ngọn lửa duy trì tuổi xuân trong tâm hồn. Trước hết, cần phải hiểu rằng, tuổi trẻ không đơn thuần là một giai đoạn sinh học mà là một trạng thái tinh thần. Trạng thái này được định hình bởi sự tò mò, lòng dũng cảm và ý chí hành động. Và ước mơ chính là bộ phận cốt lõi nuôi dưỡng trạng thái đó. Khi ta có ước mơ, ta có mục tiêu để vươn tới, có lý do để đối diện với khó khăn và không ngừng học hỏi. Quá trình theo đuổi ước mơ buộc ta phải liên tục làm mới bản thân, giống như dòng suối không ngừng chảy, nhờ đó tâm hồn luôn giữ được sự tươi mới, nhiệt huyết. Ước mơ là nguồn năng lượng vô tận, là tấm bản đồ dẫn dắt ta qua mọi giới hạn và thử thách. Ngược lại, khi con người ngừng theo đuổi ước mơ, họ bắt đầu chấp nhận vùng an toàn, sợ hãi sự thay đổi và e ngại rủi ro. Chính sự tĩnh tại và thỏa mãn sớm này dẫn đến sự trì trệ trong tư duy và hành động. Tâm hồn không còn được kích thích bởi những thử thách mới sẽ dần trở nên xơ cứng và mệt mỏi. Đây là biểu hiện của sự "già cỗi" về mặt tinh thần, dù cơ thể có thể vẫn đang ở độ tuổi sung mãn. Họ biến mình thành những cái vỏ rỗng, tồn tại một cách vô định. Trường hợp nhân vật Thứ trong đoạn trích "Sống mòn" (Nam Cao) là một minh chứng đau xót cho bi kịch này. Thứ không già đi vì thời gian, mà anh "mốc lên", "gỉ đi", "mục ra" vì anh đã để hoài bão bị cuộc sống nghiền nát, chấp nhận cái kiếp sống nghèo nàn, tầm thường. Từ một thanh niên trí thức ôm mộng lớn lao, anh đã rơi vào bi kịch "chết mà chưa sống" – một cái chết tinh thần khi khát vọng đã tắt. Sự nghèo đói chỉ là cái cớ, sự đầu hàng trước thực tại mới là nguyên nhân của sự lụi tàn. Triết lý của Marquez là một lời nhắc nhở đanh thép đối với mọi thế hệ: Đừng bao giờ để sự lười biếng, sợ hãi thất bại hay áp lực xã hội giết chết ước mơ. Tuổi trẻ phải gắn liền với sự dấn thân, không ngừng đặt ra và chinh phục những đỉnh cao mới. Đối với người trẻ, hãy trân trọng và nuôi dưỡng ngọn lửa khát vọng, biến nó thành hành động cụ thể; đừng để những khó khăn trước mắt làm chùn bước chân, khiến ta sa vào lối sống tầm thường, vô vị. Đối với những người đã có tuổi, việc tìm kiếm những mục tiêu mới, dù nhỏ bé, vẫn là chìa khóa để kéo dài tuổi xuân trong tâm hồn. Tóm lại, ước mơ là mạch nguồn, là sinh khí của tuổi trẻ. Nó không chỉ là những mục tiêu lớn lao mà còn là sự ham muốn sống trọn vẹn từng khoảnh khắc. Chính hành trình kiên trì theo đuổi, chấp nhận vấp ngã và đứng dậy để vươn tới ước mơ mới là yếu tố tạo nên sức sống vĩnh cửu. Chỉ cần ta còn mơ, ta còn chiến đấu, thì ta mãi mãi là tuổi trẻ.

Câu 1: Nhân vật Thứ trong đoạn trích "Sống mòn" là hình ảnh bi kịch điển hình của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám, đồng thời là đối tượng để Nam Cao phơi bày sự tha hóa nghiệt ngã của đời sống. Thứ đại diện cho tuổi trẻ từng ôm ấp hoài bão lớn lao – mong muốn thành vĩ nhân, đem lại "những sự thay đổi lớn lao" cho xứ sở mình. Tuy nhiên, khi đối diện với thực tại cơm áo gạo tiền khắc nghiệt, mọi mộng tưởng của anh đều tan vỡ. Cuộc sống nghèo khó, thiếu thốn đã đẩy Thứ vào bi kịch "sống mòn": từ bỏ lý tưởng, chấp nhận cuộc sống tầm thường, ti tiện. Đánh giá về Thứ, nhà văn không chỉ dừng lại ở sự thương cảm mà còn tập trung vào sự tự ý thức đầy đau đớn của nhân vật. Thứ không chỉ bị người khác khinh bỉ mà còn tự khinh bỉ chính mình ("chính y sẽ khinh y"), nhận rõ sự vô nghĩa của cuộc đời khi anh "chết mà chưa sống". Qua Thứ, Nam Cao đã lên án mạnh mẽ xã hội cũ đã chà đạp và hủy hoại những giá trị tinh thần cao đẹp, biến con người thành những vật "mốc lên", "gỉ đi" một cách thảm hại.

Câu 1. Xác định điểm nhìn của người kể chuyện trong văn bản. * Đáp án: Điểm nhìn của người kể chuyện là ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mặt), nhưng có sự linh hoạt, đôi khi nhập thân vào nhân vật để tái hiện suy nghĩ, tâm trạng (điểm nhìn bên trong). * Dẫn chứng: * Sử dụng đại từ "Thứ", "Y". * Tái hiện trực tiếp suy nghĩ: "Y đã ghét và yêu. Y đã say mê. Y đã ngời ở thư viện không biết mệt..." hay "...y cũng chưa làm được nổi hống hách mười phần bảy, còn kiếm nồi cơm còn khó khăn..." (Đoạn này cho thấy người kể chuyện biết rõ cả những cảm xúc, suy nghĩ nội tâm của Thứ). Câu 2. Ước mơ của nhân vật Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường là gì? * Đáp án: Ước mơ của Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường là một hoài bão lớn lao, muốn trở thành một trí thức có ích, có địa vị và có ảnh hưởng để thay đổi đất nước và cải tạo xã hội. * Dẫn chứng: * "Y sẽ thành Bảng Thành chung, y sẽ đi tú tài, y sẽ vào đại học đường, y sang Tây..." * "Y sẽ thành một vĩ nhân đem những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình..." * "Y sẽ làm một ông phận tầm thường, mặt cạn thì và lưng gù, tháng tháng lĩnh lương về nuôi vợ, nuôi con..." (Đây là viễn cảnh bi quan trái ngược với ước mơ, nhưng lại là sự thật phũ phàng mà Thứ nhận ra). Lưu ý: Phần dẫn chứng này bao gồm cả sự thật phũ phàng mà Thứ đối diện, nhưng phần đầu mới chính là ước mơ thuở ban đầu. Câu 3. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích sau: "Nhưng nay mai, mới thật buồn. Y sẽ chẳng có việc gì làm, y sẽ ăn bám vợ! Đời y sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra ở một xó nhà quê. Người ta sẽ khinh y, vợ y sẽ khinh y, chính y sẽ khinh y. Rồi y sẽ chết mà chưa làm gì cả, chết mà chưa sống!..." * Biện pháp tu từ chính: Liệt kê, Điệp từ/Điệp cú pháp ("y sẽ", "sẽ khinh y"), và đặc biệt là Ẩn dụ/Hoán dụ chỉ sự suy tàn, vô nghĩa của cuộc đời. * Phân tích tác dụng: * Liệt kê và Điệp từ/Điệp cú pháp ("Y sẽ..."): Tạo ra một chuỗi các sự việc, trạng thái tiêu cực, nhấn mạnh sự bế tắc, tuyệt vọng liên tiếp và không lối thoát trong tương lai của Thứ. Nó tạo nhịp điệu dồn dập, khắc nghiệt của sự tha hóa. * Ẩn dụ ("Đời y sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra"): Các hình ảnh này gắn liền với sự vật vô tri bị hủy hoại theo thời gian, biểu thị một cách hình ảnh quá trình sống mòn, sự tàn lụi về tinh thần và thể xác của người trí thức trong xã hội cũ, khi họ không thực hiện được lý tưởng. Câu 4. Nhận xét về cuộc sống và con người của nhân vật Thứ được thể hiện trong đoạn trích. * Nhận xét về cuộc sống: * Cuộc sống của Thứ là chuỗi ngày khổ cực, nghèo túng, phải đấu tranh để kiếm sống (kiếm nồi cơm còn khó khăn). * Đó là cuộc sống tuyệt vọng trong kiếp "sống mòn", xa rời lý tưởng ban đầu, ngày càng tầm thường hóa, bị bao vây bởi sự buồn chán và sự thật phũ phàng. * Nhận xét về con người: * Thứ là một trí thức có hoài bão, lí tưởng lớn lao (mong muốn làm vĩ nhân, thay đổi xứ sở), nhưng lại bất lực trước thực tại. * Anh là người mang trong mình sự day dứt, dằn vặt sâu sắc, nhận thức rõ sự tha hóa của bản thân: ghét và yêu những thứ tầm thường, và cuối cùng là tự khinh bỉ chính mình ("chính y sẽ khinh y"). * Hình ảnh Thứ tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám, bị xã hội đẩy vào con đường mòn, mất hết ý chí và trở nên ti tiện, nhỏ nhen. Câu 5. Nêu suy nghĩ của anh/chị về một triết lí nhân sinh được rút ra từ văn bản? * Triết lí nhân sinh gợi ý (chọn 1 trong các ý sau và phát triển): * Bi kịch của lí tưởng và thực tại: Cuộc sống khắc nghiệt và nghèo đói có thể hủy hoại, làm xói mòn những hoài bão lớn lao nhất của con người. (Triết lí về sự tha hóa). * Sự khinh bỉ chính mình: Nỗi đau lớn nhất không phải là sự khinh bỉ của người khác, mà là sự khinh bỉ của bản thân khi nhận ra mình đã phản bội lý tưởng và sống một cuộc đời vô nghĩa. (Triết lí về nhân phẩm và tự ý thức). * Ý nghĩa của sự sống: Sống mà không thực hiện được khát vọng, không làm được điều gì có ý nghĩa thì chỉ là "chết mà chưa sống". (Triết lí về mục đích sống). * Phần suy nghĩ (Gợi ý cho triết lí 1): * Khẳng định tính đúng đắn của triết lí: Con người cần vật chất để duy trì sự sống, nhưng nếu quá tập trung vào "miếng cơm manh áo", họ sẽ vô tình đánh mất đi những giá trị tinh thần, ước mơ, hoài bão. * Liên hệ thực tế: Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người trẻ cũng đối mặt với sự giằng co giữa áp lực mưu sinh và việc theo đuổi đam mê. Cần có sự cân bằng để không rơi vào bi kịch "sống mòn"