Câu 1: Viết đoạn văn về bài thơ "Chợ quê"

Bài thơ "Chợ quê" của Nguyễn Đức Mậu đã tái hiện một không gian sinh hoạt văn hóa bình dị và đầy ắp hơi thở cuộc sống nông thôn. Hình ảnh ngôi chợ hiện lên mộc mạc bên bờ đê với những sản vật thân thuộc như rau dưa, lá trầu, chuối chín hay thúng khoai đầy. Tác giả đã rất khéo léo khi sử dụng hình ảnh "nắng đội nón, mưa về áo mưa" để làm nổi bật sự tảo tần, chịu thương chịu khó của người dân quê. Đặc biệt, chi tiết "Mẹ già áo vá chắt bòn từng xu" và tiếng hát buồn của bác xẩm mù đã chạm đến cảm xúc người đọc, gợi lên lòng trắc ẩn và sự thấu hiểu cho những mảnh đời lam lũ. Qua ngôn ngữ thơ giản dị, tác giả không chỉ vẽ nên bức tranh phong cảnh mà còn thể hiện tình yêu thương con người và sự trân trọng những giá trị truyền thống của quê hương.

Câu 2: Kể lại một kỉ niệm sâu sắc với người thân (Bài mẫu về bà)

Trong gia đình, người em yêu quý và gắn bó nhất chính là bà nội. Kỉ niệm sâu sắc nhất mà em luôn mang theo trong tim là những buổi chiều cùng bà ngồi gói bánh chưng vào dịp Tết năm ngoái.

Hôm đó, trời se lạnh, bà hướng dẫn em cách lau lá dong sao cho sạch mà không làm rách lá. Đôi bàn tay gầy guộc, nhăn nheo của bà thoăn thoắt xếp lá, đổ gạo, tra nhân đỗ một cách khéo léo. Bà vừa làm vừa kể cho em nghe những câu chuyện cổ tích và cả những ngày gian khó bà đã trải qua. Khi em lóng ngóng làm đổ gạo ra ngoài, bà không hề mắng mà chỉ cười hiền hậu, cầm tay em uốn nắn từng chút một. Ánh mắt ấm áp và giọng nói truyền cảm của bà khiến em cảm thấy vô cùng bình yên.

Buổi chiều hôm ấy không chỉ giúp em học được cách gói một chiếc bánh chưng vuông vức, mà còn giúp em hiểu hơn về sự tỉ mỉ và tình yêu thương bà gửi gắm trong từng món ăn cho con cháu. Dù thời gian có trôi qua, hình ảnh bà ngồi bên bếp lửa hồng, trông nồi bánh chưng và kể chuyện sẽ mãi là kí niệm đẹp đẽ nhất trong tuổi thơ của em, nhắc nhở em phải luôn hiếu thảo và trân trọng gia đình.

Câu 1: Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất (nhân vật xưng "tôi").

Câu 2: Trước khi vào trường Yên Phụ, hoàn cảnh học tập của nhân vật "tôi" là:

• Được cha dạy chữ Nho và chữ Quốc ngữ cùng với các em họ và con người bạn của mẹ.

• Sau đó, học với một thầy kí có bằng Tiểu học Pháp Việt để học tiếng Pháp trong khoảng hai năm.

• Nhân vật "tôi" tuy ham chơi nhưng học khá, không bị dốt như các bạn cùng học.

Câu 3: * Nội dung bài Tựa cuốn "Thế hệ ngày mai" ghi lại những kỷ niệm cảm động và sự chăm sóc chu đáo của người cha dành cho tác giả trong ngày đầu tiên đi học.

• Qua chi tiết "hai thế hệ một tấm lòng, một tinh thần", tác giả muốn khẳng định giá trị của sự tiếp nối tình yêu thương và trách nhiệm gia đình. Đó là sự hy sinh, tận tụy của cha mẹ dành cho con cái là vĩnh cửu, không thay đổi qua các thế hệ.

Câu 4: * Phẩm chất: Người cha là người hết mực yêu thương con, chu đáo, tận tâm và luôn coi trọng việc học hành của con.

• Chi tiết minh chứng: * Cha dậy sớm chuẩn bị đầy đủ sách vở, bút mực, cặp da cho con.

• Thuê xe kéo đưa con đến trường, dắt tay con gửi gắm tận nơi cho thầy giáo.

• Đợi con tan học để đưa về, sau đó còn tìm bạn học cùng đường để con đi học cho vui và an toàn.

Câu 5: Từ câu chuyện, em thấy cha mẹ đóng vai trò vô cùng quan trọng, là người dẫn dắt những bước đi đầu đời của con cái. Trách nhiệm của cha mẹ không chỉ là lo cho con đủ đầy về vật chất như sách vở, quần áo mà còn là sự đồng hành, thấu hiểu và tiếp thêm động lực tinh thần. Sự quan tâm, định hướng đúng đắn của cha mẹ chính là nền tảng vững chắc nhất để con cái có thể tự tin bước vào đời và nên người.

Câu 1: Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất (nhân vật xưng "tôi").

Câu 2: Trước khi vào trường Yên Phụ, hoàn cảnh học tập của nhân vật "tôi" là:

• Được cha dạy chữ Nho và chữ Quốc ngữ cùng với các em họ và con người bạn của mẹ.

• Sau đó, học với một thầy kí có bằng Tiểu học Pháp Việt để học tiếng Pháp trong khoảng hai năm.

• Nhân vật "tôi" tuy ham chơi nhưng học khá, không bị dốt như các bạn cùng học.

Câu 3: * Nội dung bài Tựa cuốn "Thế hệ ngày mai" ghi lại những kỷ niệm cảm động và sự chăm sóc chu đáo của người cha dành cho tác giả trong ngày đầu tiên đi học.

• Qua chi tiết "hai thế hệ một tấm lòng, một tinh thần", tác giả muốn khẳng định giá trị của sự tiếp nối tình yêu thương và trách nhiệm gia đình. Đó là sự hy sinh, tận tụy của cha mẹ dành cho con cái là vĩnh cửu, không thay đổi qua các thế hệ.

Câu 4: * Phẩm chất: Người cha là người hết mực yêu thương con, chu đáo, tận tâm và luôn coi trọng việc học hành của con.

• Chi tiết minh chứng: * Cha dậy sớm chuẩn bị đầy đủ sách vở, bút mực, cặp da cho con.

• Thuê xe kéo đưa con đến trường, dắt tay con gửi gắm tận nơi cho thầy giáo.

• Đợi con tan học để đưa về, sau đó còn tìm bạn học cùng đường để con đi học cho vui và an toàn.

Câu 5: Từ câu chuyện, em thấy cha mẹ đóng vai trò vô cùng quan trọng, là người dẫn dắt những bước đi đầu đời của con cái. Trách nhiệm của cha mẹ không chỉ là lo cho con đủ đầy về vật chất như sách vở, quần áo mà còn là sự đồng hành, thấu hiểu và tiếp thêm động lực tinh thần. Sự quan tâm, định hướng đúng đắn của cha mẹ chính là nền tảng vững chắc nhất để con cái có thể tự tin bước vào đời và nên người.

Mỗi độ xuân về, khi những nụ hoa đào bắt đầu khoe sắc và tiếng chim én chao liêng trên bầu trời, quê hương em lại rộn ràng không khí chuẩn bị cho lễ hội đình làng. Đây là sự kiện văn hóa lớn nhất trong năm mà em luôn mong đợi và vinh dự được trực tiếp tham gia.

Lễ hội thường diễn ra từ ngày mùng 10 đến ngày 12 tháng Giêng âm lịch. Đây là dịp để nhân dân trong làng tưởng nhớ công đức của vị Thành hoàng làng – người đã có công khai khẩn đất hoang, lập nên xóm làng trù phú như ngày nay. Mở đầu lễ hội là phần Lễ đầy trang nghiêm. Từ sáng sớm, tiếng trống hội đã vang lên rộn rã khắp các ngõ nhỏ. Đoàn rước kiệu xuất phát từ ngôi chùa đầu làng tiến về đình. Đi đầu là đội múa lân sư rồng với những điệu múa uyển chuyển, mạnh mẽ. Tiếp theo là các cụ cao niên trong bộ áo dài khăn đóng chỉnh tề, tay bưng mâm lễ vật. Tiếng nhạc bát âm du dương hòa quyện cùng mùi hương trầm nghi ngút tạo nên một không gian linh thiêng, thành kính. Khi kiệu về đến sân đình, bài văn tế được đọc vang lên, cầu mong cho một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và dân làng bình an. Sau phần lễ là phần Hội – phần mà em và các bạn nhỏ yêu thích nhất. Không gian yên tĩnh của ngôi đình thường ngày bỗng chốc trở nên náo nhiệt. Ở góc sân bên trái, trò chơi kéo co thu hút rất đông thanh niên trai tráng trong làng tham gia. Những tiếng hò reo, cổ vũ "Cố lên! Cố lên!" vang dội cả một góc trời. Phía bên phải là khu vực dành cho trò chơi đập niêu và đi cầu khỉ. Em đã cùng các bạn tham gia trò đập niêu, cảm giác khi bị bịt mắt và cố gắng định hướng để đập trúng chiếc niêu treo trên cao thật thú vị và đầy tiếng cười. Ngoài ra, hội làng còn có cuộc thi gói bánh chưng, nấu cơm niêu và các buổi hát chèo, hát quan họ trên bến sông vào buổi tối. Tất cả tạo nên một bức tranh văn hóa dân gian vô cùng sống động. Lễ hội kết thúc vào chiều ngày mùng 12 với nghi lễ giã đám. Dù mệt nhưng gương mặt ai nấy đều rạng rỡ niềm vui và hy vọng về một năm mới tốt lành. Được chứng kiến và tham gia lễ hội quê hương, em càng thêm yêu và tự hào về những giá trị văn hóa truyền thống của cha ông để lại.

Lễ hội không chỉ là dịp để vui chơi mà còn là sợi dây gắn kết tình làng nghĩa xóm thêm bền chặt. Em tự hứa sẽ học tập thật tốt để sau này góp phần gìn giữ và phát huy những nét đẹp văn hóa ấy của quê mình.

1. Bài học về lòng hiếu thảo và sự thấu hiểu

Bài học lớn nhất chính là sự thấu hiểu nỗi vất vả của cha mẹ. Những câu thơ như "Nắng mưa từ những ngày xưa / Lặn trong đời mẹ đến giờ chưa tan" nhắc nhở chúng ta rằng sự hy sinh của cha mẹ là vô bờ bến.

• Hành động: Chúng ta cần biết yêu thương, chăm sóc cha mẹ không chỉ bằng lời nói mà bằng những hành động cụ thể, nhất là khi cha mẹ ốm đau, già yếu.

2. Bài học về tinh thần trách nhiệm trong gia đình

Khi mẹ vắng bàn tay chăm sóc, ruộng vườn "vắng mẹ cuốc cày", cuộc sống gia đình bị đảo lộn. Điều này dạy ta bài học về sự sẻ chia.

• Hành động: Biết giúp đỡ cha mẹ việc nhà, tự giác học tập và rèn luyện để cha mẹ yên lòng. Đừng đợi đến khi cha mẹ ốm mới nhận ra giá trị của sự chăm sóc.

3. Bài học về sự lạc quan và sức mạnh của niềm vui

Hình ảnh người con "ngâm thơ, kể chuyện", "diễn kịch giữa nhà" để làm mẹ vui cho thấy sức mạnh của tinh thần.

• Hành động: Luôn giữ thái độ sống tích cực, đem lại niềm vui và tiếng cười cho những người thân yêu. Đôi khi, một nụ cười hay một lời động viên còn quý giá hơn cả liều thuốc bổ.

4. Bài học về tình làng nghĩa xóm

Sự quan tâm của "cô bác xóm làng" với "người cho trứng, người cho cam" dạy ta về lối sống tình nghĩa, đoàn kết.

• Hành động: Biết sống chan hòa, giúp đỡ những người xung quanh để xây dựng một cộng đồng ấm áp, yêu thương.

1. Chỉ ra biện pháp ẩn dụ

• Hình ảnh ẩn dụ: "đi gió đi sương"

• Nghĩa đen: Chỉ việc di chuyển, làm việc ngoài trời, tiếp xúc trực tiếp với các điều kiện thời tiết khắc nghiệt (gió, sương).

• Nghĩa ẩn dụ: Tượng trưng cho những gian khổ, vất vả, dãi dầu và những thăng trầm, thử thách mà người mẹ đã phải trải qua suốt cả cuộc đời để nuôi dạy con cái.

2. Tác dụng của biện pháp ẩn dụ

Việc sử dụng hình ảnh "đi gió đi sương" mang lại những giá trị biểu đạt sâu sắc:

• Về nội dung: * Nhấn mạnh cuộc đời lam lũ, nhọc nhằn của người mẹ. Cụm từ "cả đời" kết hợp với "gió sương" cho thấy sự hy sinh thầm lặng và bền bỉ của mẹ không chỉ là ngày một ngày hai mà là trọn một kiếp người.

• Tạo ra sự đối lập tương phản gây xúc động: Một đời mẹ mạnh mẽ vượt qua bao giông bão thế gian ("đi gió đi sương"), nhưng giờ đây khi về già, mẹ lại trở nên yếu ớt, phải "lần giường tập đi" như một đứa trẻ.

• Về nghệ thuật:

• Làm cho câu thơ trở nên hàm súc, giàu hình ảnh và sức gợi cảm hơn thay vì chỉ dùng những từ ngữ miêu tả sự vất vả thông thường.

• Tăng sức biểu cảm, khơi gợi lòng biết ơn và sự thấu hiểu, xót xa của người con đối với những hy sinh của mẹ.

Sâu sắc hơn: Câu thơ không chỉ nói về thể xác mệt mỏi của mẹ mà còn tôn vinh vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam: luôn hy sinh, chịu thương chịu khó vì gia đình.

1. Bài học rút ra:

• Tinh thần đoàn kết và ý chí quyết tâm chống chọi với thiên tai: Cần phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chủ động và kiên cường trước những khó khăn, thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên.

• Xây dựng lối sống hòa hợp và bảo vệ môi trường: Hiểu được sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên để có ý thức phòng chống lũ lụt, bảo vệ nguồn nước và rừng đầu nguồn.

• Lòng kiên trì và bản lĩnh: Trong mọi cuộc cạnh tranh hay khó khăn, người giữ được sự bình tĩnh và có giải pháp thông minh (như cách Sơn Tinh dâng núi cao lên) sẽ giành được chiến thắng.

2. Vì sao?

• Về mặt lịch sử - xã hội: Hình ảnh Sơn Tinh dâng núi ngăn nước lũ thực chất là biểu tượng cho sức mạnh của nhân dân ta trong công cuộc đắp đê, trị thủy suốt hàng ngàn năm qua. Chiến thắng của Sơn Tinh khẳng định niềm tin của con người vào khả năng chế ngự thiên tai.

• Về mặt đạo đức: Truyện cho thấy sự thất bại của Thủy Tinh xuất phát từ sự nóng nảy, dùng sức mạnh để phá hoại, gây khổ cực cho nhân dân. Ngược lại, Sơn Tinh chiến thắng nhờ sự chính nghĩa và khả năng bảo vệ sự sống.

• Về thực tế cuộc sống: Lũ lụt là thiên tai xảy ra hàng năm (tượng trưng bằng việc Thủy Tinh hằng năm dâng nước đánh Sơn Tinh). Vì vậy, bài học về sự cảnh giác và chuẩn bị sẵn sàng luôn có giá trị thực tiễn đến tận ngày nay.

Bài làm

Trong số những người bạn thân thiết, An là người để lại trong tôi kỉ niệm ấm áp nhất. Đó là câu chuyện về một chiều cuối thu, khi chúng tôi vừa tan học sau bài kiểm tra Hóa căng thẳng.

Chúng tôi vừa ra khỏi cổng trường thì trời bất ngờ đổ một cơn mưa rào xối xả. Tôi tá hỏa lục tìm áo mưa nhưng đã quên ở nhà. An thì chỉ có một chiếc áo mưa cá nhân mỏng manh, màu xanh lá chuối nổi bật. Tôi đang định chạy đi trú mưa, An đã kéo tôi lại. Cậu ấy không nói gì, chỉ mở rộng chiếc áo mưa nhỏ bé ấy, rồi trùm gọn cả hai đứa vào. Chiếc áo mưa rõ ràng không đủ rộng cho hai đứa đang tuổi lớn. Chúng tôi phải chen chúc sát vào nhau, cảm nhận rõ hơi ấm và sự lúng túng. Dù phần vai tôi vẫn bị ướt, nhưng dưới lớp áo mưa xanh lá ấy, tôi thấy an toàn vô cùng. An cố gắng nghiêng người về phía ngoài, chịu ướt nhiều hơn để che cho tôi. Chúng tôi vừa bước đi chậm rãi, vừa cười khúc khích vì bộ dạng ngộ nghĩnh của mình. Đến tận nhà tôi, An mới dứt khoát đẩy tôi vào hiên, rồi lặng lẽ thu lại chiếc áo mưa đã ướt sũng. Hình ảnh chiếc áo mưa xanh lá và nụ cười hiền lành của An dưới màn mưa đã khắc sâu vào tâm trí tôi. Kỉ niệm này không chỉ là về việc che mưa, mà là về sự sẻ chia chân thành và sự quan tâm vô điều kiện của An.

Nó dạy tôi rằng, tình bạn quý giá không nằm ở những điều lớn lao, mà ở sự sẵn lòng chia sẻ chiếc áo mưa nhỏ bé nhất, cùng nhau vượt qua những cơn mưa bất chợt của cuộc đời. An mãi mãi là người bạn thân tôi trân trọng nhất.

Trong hành trình lớn lên, ngày đầu tiên đi học luôn là một kỉ niệm không thể nào quên. Đối với tôi, ngày khai trường năm ấy vẫn vẹn nguyên cảm xúc, đánh dấu bước ngoặt lớn đầu tiên.

Tôi nhớ rõ cảm giác vừa nôn nao vừa sợ hãi khi mẹ đưa đến cổng trường. Ngôi trường mới toanh, rộng lớn bỗng trở nên choáng ngợp. Tôi nắm chặt tay mẹ đi qua đám đông, tìm đến lớp. Mùi phấn mới, mùi sách vở mới làm tim tôi đập thình thịch.

Khoảnh khắc mẹ buông tay để tôi bước vào chỗ ngồi là giây phút khó khăn nhất. Tôi đã khóc òa lên vì cảm thấy lạc lõng, sợ hãi khi phải rời xa vòng tay quen thuộc. Mẹ tôi chỉ đứng ngoài cửa, khẽ gật đầu động viên. Chính nụ cười ấy đã tiếp thêm sức mạnh, giúp tôi lau vội nước mắt.

Giờ học đầu tiên trôi qua thật đặc biệt. Cô giáo chủ nhiệm với nụ cười hiền hậu đã làm dịu đi sự lo lắng của cả lớp. Tôi bắt đầu làm quen với chiếc bàn, quyển vở và những người bạn mới. Tôi còn nhớ đã cùng cậu bạn ngồi cạnh cười tủm tỉm khi cả hai lóng ngóng làm rơi bút chì. Cái cười hồn nhiên ấy là cầu nối đầu tiên.

Kết thúc buổi học, khuôn mặt tôi đã không còn nước mắt, thay vào đó là sự hào hứng muốn kể cho mẹ nghe mọi thứ. Ngày đầu tiên ấy có sự lo sợ, nhưng trên hết là sự khởi đầu đầy ý nghĩa. Nó không chỉ là ngày tôi biết đánh vần, mà là ngày tôi học cách tự lập, mở cánh cửa bước vào thế giới tri thức. Kỉ niệm ấy mãi là một trang sách đẹp và thiêng liêng.

Trong hành trình lớn lên, ngày đầu tiên đi học luôn là một kỉ niệm không thể nào quên. Đối với tôi, ngày khai trường năm ấy vẫn vẹn nguyên cảm xúc, đánh dấu bước ngoặt lớn đầu tiên.

Tôi nhớ rõ cảm giác vừa nôn nao vừa sợ hãi khi mẹ đưa đến cổng trường. Ngôi trường mới toanh, rộng lớn bỗng trở nên choáng ngợp. Tôi nắm chặt tay mẹ đi qua đám đông, tìm đến lớp 1A. Mùi phấn mới, mùi sách vở mới làm tim tôi đập thình thịch.

Khoảnh khắc mẹ buông tay để tôi bước vào chỗ ngồi là giây phút khó khăn nhất. Tôi đã khóc òa lên vì cảm thấy lạc lõng, sợ hãi khi phải rời xa vòng tay quen thuộc. Mẹ tôi chỉ đứng ngoài cửa, khẽ gật đầu động viên. Chính nụ cười ấy đã tiếp thêm sức mạnh, giúp tôi lau vội nước mắt.

Giờ học đầu tiên trôi qua thật đặc biệt. Cô giáo chủ nhiệm với nụ cười hiền hậu đã làm dịu đi sự lo lắng của cả lớp. Tôi bắt đầu làm quen với chiếc bàn, quyển vở và những người bạn mới. Tôi còn nhớ đã cùng cậu bạn ngồi cạnh cười tủm tỉm khi cả hai lóng ngóng làm rơi bút chì. Cái cười hồn nhiên ấy là cầu nối đầu tiên.

Kết thúc buổi học, khuôn mặt tôi đã không còn nước mắt, thay vào đó là sự hào hứng muốn kể cho mẹ nghe mọi thứ. Ngày đầu tiên ấy có sự lo sợ, nhưng trên hết là sự khởi đầu đầy ý nghĩa. Nó không chỉ là ngày tôi biết đánh vần, mà là ngày tôi học cách tự lập, mở cánh cửa bước vào thế giới tri thức. Kỉ niệm ấy mãi là một trang sách đẹp và thiêng liêng.

Câu 1: Thể thơ của văn bản là thể thơ lục bát

Câu 2: Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là biểu cảm. (Vì bài thơ chủ yếu bộc lộ tình cảm, nỗi nhớ thương và lòng biết ơn của người cháu dành cho bà ngoại qua giấc mơ).

Câu 3: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai dòng thơ: "ngoại thăm lu nước, bờ ao/ thăm vườn ổi đã cây nào ra bông":

• Biện pháp tu từ: Điệp từ "thăm" kết hợp với phép liệt kê ("lu nước", "bờ ao", "vườn ổi").

• Tác dụng:

• Về nội dung: Nhấn mạnh sự gắn bó, quan tâm và chăm chút của người bà đối với từng cảnh vật, ngóc ngách quen thuộc trong gia đình. Nó khắc họa hình ảnh người bà tảo tần, yêu thương và luôn dành tâm sức cho tổ ấm của mình.

• Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, tha thiết cho câu thơ, làm cho lời thơ trở nên sinh động và giàu cảm xúc hơn.

Câu 4: Cách hiểu về hai dòng thơ: "từ nơi được gọi Thiên Đàng/ ngoại luôn có cách dịu dàng bên con.":

• Hai dòng thơ khẳng định rằng dù bà ngoại đã qua đời (ở "Thiên Đàng"), nhưng tình yêu thương và sự che chở của bà vẫn luôn hiện hữu bên cạnh người cháu.

• Sự "dịu dàng" của bà không còn là những hành động trực tiếp mà là sự ủng hộ về mặt tinh thần, là điểm tựa tâm hồn giúp cháu cảm thấy ấm áp, được an ủi và bảo vệ trong cuộc sống.

Câu 5: Qua bài thơ, em rút ra được bài học:

• Lòng biết ơn và hiếu thảo: Phải luôn ghi nhớ công ơn nuôi dưỡng, chăm sóc và tình yêu thương bao la của ông bà, cha mẹ.

• Sự trân trọng gia đình: Hãy biết trân trọng những phút giây khi người thân còn ở bên cạnh, đừng để đến khi mất đi mới hối tiếc.

• Sức mạnh của tình yêu thương: Tình cảm gia đình là thiêng liêng và bất tử, nó có thể vượt qua khoảng cách âm dương để tiếp thêm nghị lực sống cho mỗi người.