Lý thuyết Bài 4. Khái niệm văn minh. Một số nền văn minh phương Đông thời kì cổ - trung đại (phần II) SVIP

II. MỘT SỐ NỀN VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG THỜI CỔ - TRUNG ĐẠI

2. Những thành tựu tiêu biểu của văn minh Ấn Độ thời cổ - trung đại

- Nền văn minh Ấn Độ hình thành và phát triển trên một không gian rộng lớn ở Nam Á, với điều kiện tự nhiên đa dạng.

- Trong suốt thời kì cổ - trung đại, người Ấn Độ đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật trên các lĩnh vực tư tưởng, khoa học, nghệ thuật và chữ viết, để lại ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử nhân loại.

Hình 1. Dãy Hi-ma-lay-a, nơi bắt đầu của 2 con sông Hằng và sông Ấn

a. Tư tưởng, tôn giáo:

- Ấn Độ là nơi ra đời của nhiều hệ tư tưởng và tôn giáo lớn.

- Bên cạnh các trường phái triết học như Vai-sê-si-ca, Vê-đan-ta, các tôn giáo ở Ấn Độ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần xã hội.

- Hai tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng nhất là:

+ Hin-đu giáo: Hình thành trên cơ sở Bà La Môn giáo, ra đời khoảng thiên niên kỉ I TCN, có ảnh hưởng lâu dài và sâu sắc nhất ở Ấn Độ.

+ Phật giáo: Ra đời vào giữa thiên niên kỉ I TCN, từng phát triển mạnh đến thế kỉ VII, sau đó suy yếu ở Ấn Độ nhưng được truyền bá rộng rãi ra nhiều khu vực khác trên thế giới.

=> Các tư tưởng và tôn giáo của Ấn Độ không chỉ có ý nghĩa đối với văn minh Ấn Độ mà còn lan tỏa và để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử nhiều quốc gia, đặc biệt ở khu vực châu Á.

Hình 2. Một ngôi đền Hin-đu giáo (Ấn Độ)

b. Chữ viết:

- Chữ viết cổ nhất của Ấn Độ được phát hiện trong nền văn minh sông Ấn.

- Về sau, xuất hiện các loại chữ như Kha-rốt-thi và Bra-mi.

- Trên cơ sở đó, người Ấn Độ cải tiến chữ viết để ghi âm tiếng San-xcrít (tiếng Phạn).

- Chữ viết Ấn Độ được truyền bá sang Đông Nam Á và được cải biến thành chữ viết của một số quốc gia trong khu vực.

Hình 3. Chữ Ấn Độ xuất hiện trên những con dấu từ ngày xưa

c. Văn học, nghệ thuật:

* Văn học:

- Văn học Ấn Độ đạt nhiều thành tựu rực rỡ.

- Các tác phẩm tiêu biểu gồm:

+ Kinh Vê-đa.

+ Hai bộ sử thi lớn Ma-ha-bha-ra-ta và Ra-ma-y-a-na.

+ Các tác phẩm của Ca-li-đa-sa, nổi tiếng là vở kịch Sơ-kun-tơ-la.

- Văn học Ấn Độ chứa đựng giá trị nghệ thuật và nhân văn sâu sắc, trở thành:

+ Niềm tự hào của người dân Ấn Độ.

+ Nguồn cảm hứng sáng tác cho nhiều loại hình nghệ thuật ở Ấn Độ và các nước khác, nhất là khu vực Đông Nam Á.

Hình 4. Kinh Vê-đa tiếng Phạn in trên giấy thế kỷ XIX

* Kiến trúc, điêu khắc:

- Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Ấn Độ chịu ảnh hưởng sâu sắc của tôn giáo.

- Người Ấn Độ đã xây dựng nhiều công trình lớn, tiêu biểu như:

+ Cột đá, chùa và tháp Phật giáo.

+ Đền thờ, lăng mộ của Hin-đu giáo.

+ Thánh đường và cung điện Hồi giáo.

- Kiến trúc và điêu khắc Ấn Độ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhiều khu vực, đặc biệt là các quốc gia Đông Nam Á.

Hình 4. Kiến trúc Ấn Độ vô cùng nổi bật với các đền thờ, ngôi chùa có thiết kế đặc biệt

d. Khoa học, kĩ thuật:

- Người Ấn Độ cổ đại sớm đạt được trình độ cao về khoa học và kĩ thuật.

* Toán học:

+ Sáng tạo ra hệ thống 10 chữ số được sử dụng phổ biến ngày nay.

+ Xác định được giá trị của số π (pi) xấp xỉ 3,1416.

Hình 5. Hệ thống 10 chữ số của người Ấn Độ

* Thiên văn học:

+ Có hiểu biết sớm về vũ trụ, Mặt Trời và các hành tinh.

+ Biết xây dựng lịch để phục vụ đời sống.

* Vật lí và Hoá học:

+ Đề xuất thuyết nguyên tử.

+ Nhận thức được lực hấp dẫn của Trái Đất.

+ Phát triển kĩ thuật luyện kim và tìm cách bảo vệ kim loại khỏi bị ăn mòn.

* Y - Dược học:

+ Có nhiều ghi chép về bệnh học và giải phẫu.

+ Biết sử dụng phẫu thuật để điều trị một số bệnh như chắp xương sọ, lấy sỏi thận.

=> Những thành tựu này đã góp phần quan trọng vào kho tàng tri thức nhân loại, tạo nền tảng cho nhiều phát minh khoa học về sau.

=> Văn minh Ấn Độ thời cổ - trung đại phát triển rực rỡ trên nhiều lĩnh vực. Những thành tựu đó:

+ Góp phần quan trọng vào lịch sử và văn hoá Ấn Độ.

+ Có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều quốc gia và khu vực.

+ Để lại dấu ấn lâu dài trong tiến trình phát triển của văn minh nhân loại.